Kelimeyi değil, verilen sözü nasıl kontrol edersiniz?
12 Kasım 2025 tarihli sağlık tanıtım yönetmeliği hazır bir yasak kelimeler sözlüğü vermez. Reklam, yanıltıcı yönlendirme, bilimsel verinin çarpıtılması, üstünlük ve marka tanıtımı gibi içerik ve bağlam ölçütleri koyar. “Sonuçlar değişebilir” dipnotu, üstündeki garanti vaadini veya yasak bir görseli kendiliğinden düzeltmez.
Aşağıdaki kararlar yurt içine yönelik klinik bilgilendirmesi içindir. Sağlık turizminde yetkili aktör, ayrı dış hedefli kanal ve diğer koşullara bağlı istisnalar ayrıca değerlendirilir; bir yabancı dil eklemek genel izin sağlamaz.
| Taslaktaki ifade | Sorunun kaynağı | Metin üzerinde alınacak karar |
|---|---|---|
| “Kesin sonuç, garantili değişim” | Kişisel sonucu peşinen vaat etme; yanıltıcı sunum | Garantiyi çıkarın. İçeriğin konusunu “Müdahale öncesi bilgilendirmede hangi sorular konuşulur?” gibi gerçek bir bilgi sorusuna çevirin; sonucu vaat etmeyin. |
| “Sıfır risk, yan etkisiz” | Risk yokluğu izlenimi | Riski yok sayan cümleyi kullanmayın. Yetkili anlatıcının olası risk ve seçeneklerin nasıl açıklanacağını ele aldığı bir içerik hazırlayın. |
| “İz kalmaz, hiç ağrımaz” | Her kişi ve koşul için sonuç sözü | “Daha az iz” veya “konforlu” yazarak aynı sözü örtmeyin. Gerçek bilgilendirme konusu ve dayanağı yoksa bu iddiayı yayın planından çıkarın. |
| “Türkiye'nin en iyi doktoru” | Kanıtsız üstünlük ve öne çıkarma | Sıralama yerine doğrulanmış mesleki kimliği kullanın. Belgede bulunmayan uzmanlık veya akademik unvan eklemeyin. |
| “Hastalarımızın %98'i çok memnun” | Reklamda memnuniyet kullanımı; istatistiğin kapsamını değiştirme ihtimali | Sayıyı başka bir yüzdeyle değiştirmeyin. İç değerlendirme verisini kamusal satış vaadine taşımayın. |
| “Kasım'a özel indirim” | Tanıtımda ücret, indirim ve kampanya bilgisi — 5/1-m | Yurt içi klinik gönderisinden kampanyayı çıkarın. Hastanın bireysel bedel bilgisi talebini ayrı işleyin. |
| “Yeni nesil mucize yöntem” | Kanıtlanmamış veya düzenlenmemiş yöntem açıklaması — 5/1-ç | “Mucize”yi silip yöntemin tanıtımına devam etmeyin. Yöntemin kapsama uygunluğu belirlenmeden yayımlamayın. |
| “Bu dolgu markası diğerlerinden üstün” | Marka tanıtımı ve üstünlük — 5/1-h | Marka adını silmek tek başına yeterli değildir. Genel ürün sınıfıyla aynı üstünlük iddiasını sürdürmeyin. |
Tablodaki başlık önerileri onaylanmış reklam cümleleri değildir. Gerçek metnin dayanağı, anlatıcının yetkisi, görseli ve dağıtım biçimi birlikte değerlendirilir. Özellikle 5/1-ç, kanıtlanmamış yöntemleri bir hekimin anlatması halinde de uygulanır; “bilgilendirme amaçlı” etiketi bu sınırı kaldırmaz.
Dolu bir taslak dosyasında hangi değişiklik yapılmalı?
R-12, eğitim için hazırlanmış temsilî bir içerik dosyasıdır. Taslakta üç parça vardır: kapakta “Tek seansta iz kalmaz”, videoda uygulama sırasındaki hasta görüntüsü ve açıklamada “Sonuçlar kişiden kişiye değişebilir” dipnotu. Bu bir gerçek klinik yayını veya gerçekleşmiş denetim değildir.
İlk karar, kapağı “Doğal görünüm” diye değiştirip aynı videoyu kullanmamak olmalıdır. Kapak sonuç sözü veriyor; videonun işlem anı olması ayrıca 7/1-h kapsamında değerlendirilir. Dipnot bu iki sorunu kapatmaz.
R-12'nin ikinci taslağında konu, müdahale öncesi bilgilendirmeye çevrilsin. Yeni çekim planında hasta ve işlem görüntüsü bulunmasın; yetkili sağlık meslek mensubu genel bilgilendirme sürecini anlatsın. Metin örneği şöyle olabilir:
Bir tıbbi müdahale öncesinde hangi bilgiler açıklanır? Müdahalenin niteliği, olası riskleri, seçenekleri ve kişinin soruları anlaşılır biçimde ele alınır. Kişiye ilişkin değerlendirmeyi müdahaleyi yapacak sağlık meslek mensubuyla görüşmek gerekir.
Bu örnek, Hasta Hakları Yönetmeliğinin 15 ve 18. maddelerindeki bilgilendirme konusu üzerinden kurulmuştur. Bir işlem sonucu veya belirli bir kuruluşa başvuru vaadi içermez. Yine de gerçek anlatımın tıbbi doğruluğu ilgili yetkili tarafından değerlendirilmeden örnek metni hazır onay gibi kullanmayın.
R-12 kayıt notu da somut olmalı: “İlk sürümdeki garanti başlığı ve işlem anı videosu kullanılmadı; ikinci sürüm müdahale öncesi bilgilendirme konusuna ayrıldı.” “Yönetmeliğe yüzde yüz uygun” şeklinde bir kabul yazmak yerine hangi malzemenin neden çıkarıldığını kaydedin.
DM ve telefonda fiyat sorusuna nasıl yaklaşılır?
Tanıtımda fiyat yasağı, hastaya bedel bilgisi vermeme kuralı değildir. Hasta Hakları Yönetmeliği 18. madde, hastanın talebi halinde yapılacak işlemin bedeline ilişkin bilgilerin sağlık hizmet sunucusunun ilgili birimleri tarafından verilmesini düzenler. “Fiyatı ancak muayeneden sonra söyleriz” cümlesini her soruya otomatik yanıt yapmayın.
Eğitim örneğinde kişi “Bir değerlendirme görüşmesinin bedeli nedir; ayrıca işlem yaptırmak zorunda mıyım?” diye sorsun. Resepsiyon için örnek yanıt:
Bedel bilgisi talebinizi ilgili birimimize iletiyorum. Görüşmenin kapsamını ve varsa ayrı ücret kalemlerini birlikte açıklayalım. Tıbbi uygunluk ve kişisel sonuç hakkında bu mesaj üzerinden söz veremem; bu konular yetkili sağlık meslek mensubunun değerlendirmesidir.
Bu yanıtta bir fiyat uydurulmaz, ücretli muayene ön koşulu konmaz ve ücretsiz hizmet sözü verilmez. İlgili birim gerçek ve güncel bedeli, dahil olanları ve kapsamı belirsiz kalemleri açıklar. Ayrıntılı akış için klinikte fiyat soran hastaya cevap rehberini kullanabilirsiniz.
Başlık doğruyken video veya etiket neden sorun yaratabilir?
Metnin düzelmiş olması, paketin diğer parçalarını otomatik olarak düzeltmez. Aynı sürümün kapak yazısını, konuşma sesini, altyazısını, etiketlerini, bağlantılarını ve eski hazır yanıtını birlikte kontrol edin. “En iyi”yi açıklamadan çıkarıp videoda bırakmak iddiayı kaldırmaz.
Hasta görseli varsa 7. madde ayrıca uygulanır. Açık rıza; önceden görme, geri çekme, gerçek çekim koşulları, tarih, etkileşim ve diğer yayın şartlarının yerine geçmez. Yurt içi görsellerdeki zorunlu uyarı da bir sonuç garantisini veya işlem anı görüntüsünü serbest hale getirmez. Öncesi-sonrası için 13 kontrol ile işlem anı görüntüsü ayrımını aynı dosyada değerlendirin.
İçeriğin organik yayımlanması bu yükümlülükleri kaldırmaz. Sponsorlu yayın ve sağlık turizmi için ayrı istisna koşullarını inceleyin.
Ekip yayın kararını nasıl kaydetmeli?
Bir cümle için “uygun” kutusu yerine gerekçeli karar tutun. R-12 dosyasında metni hazırlayan kişi iddiayı işaretler; yetkili sağlık meslek mensubu tıbbi bilgiyi değerlendirir; yayın sorumlusu son görseli, açıklamayı ve hedeflemeyi aynı sürüm üzerinden kontrol eder. Bu bir iş bölümü örneğidir; bu yazı herhangi bir kişinin bu kabulü verdiğini ileri sürmez.
Kayıtta içerik kodu, kullanılan son sürüm, incelenen iddia, dayanak, değişen parça ve kalan soru bulunsun. Bir unsur çözülmemişse yalnızca sözcüğü değiştirilmiş sürümü sıraya koymayın. Yönetmeliğin 5/2 hükmü, ilkelere aykırı içeriği paylaşanın sorumluluğunu da düzenler.
Ajansa verilecek briefte “garantiyi daha iyi söyleyin” yerine “hangi iddiayı çıkarıyoruz, hangi bilgiye dayanıyoruz, hangi görüntüyü kullanmıyoruz?” sorularını yazın. İçerik hazırlığı için NEFES'in güzellik sektörüne yönelik sosyal medya hizmetini inceleyebilirsiniz; ajans teslimi tıbbi değerlendirme veya hukuki uygunluk onayı yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
"Doğal görünüm" demek sorun olur mu?
Tek başına izinli bir ifade listesi yoktur. “Doğal görünüm” bir sonuç garantisini, üstünlük iddiasını veya yönlendirmeyi sürdürüyorsa sorun kelime değişikliğiyle çözülmez. Metnin ne anlattığı ve görüntünün ne vaat ettiği birlikte incelenmelidir.
Hekimin akademik unvanını yazabilir miyim?
Gerçek akademik unvan ve ilgili uzmanlık bilgileri yönetmeliğin tanımladığı bilgilendirme kapsamında yer alabilir. 5/1-d, ana dal ve yan dal dışında sertifikaya dayalı yeni bir uzmanlık unvanı kullanılmasını yasaklar; tescilli uzmanlık alanındaki eğitim ve kişisel bilgilere ilişkin ayrı koşulları da içerir. Bir kurs adını uzmanlık gibi sunmayın.
"Uzman doktor" yazmak sorun olur mu?
Kişinin gerçek uzmanlığına ve kaydına uygun mesleki bilgi ile “en iyi doktor” gibi üstünlük iddiası farklıdır. Unvanı kişinin gerçek belge ve uzmanlık alanıyla eşleştirin; sertifika veya içerik başlığından yeni bir uzmanlık türetmeyin.
Hashtag'lerde riskli ifade kullanmak da sorun olur mu?
Etiket de yayının anlamını etkiler. Açıklamadan çıkardığınız garanti, üstünlük veya kampanya iddiasını etikette sürdürmeyin. Şehir veya uzmanlık etiketi kullanılması da içerik paketinin tamamına otomatik uygunluk sağlamaz.
Kaynak ve kapsam notu
25 Ekim 2026'da Sağlık Bakanlığının il müdürlüğü sayfasındaki 12 Kasım 2025 tarihli yönetmeliğin 2, 4, 5, 7 ve 8. maddeleri ile Hasta Hakları Yönetmeliğinin ilgili bilgilendirme ve bedel bilgisi hükümleri yeniden okundu. Bu yazı yurt içi klinik iletişimi için genel bir yayın kararı rehberidir; R-12 ve mesajlar temsilîdir. Belirli bir kliniğin ruhsatı, işlemi veya yayını incelenmiş ve onaylanmış değildir.
